الْأَحادِيثِ . « 1 » اين‌چنين يوسف را در آن سرزمين جا داده‌ايم تا تعبير حوادث رؤيا را تعليمش دهيم . » 3 . وَ ما نَحْنُ بِتَأْوِيلِ الْأَحْلامِ بِعالِمِينَ . « 2 » « اين خوابهاى آشفته است و ما به تعبير چنين خوابها ، آشنا و واقف نيستيم . » 4 . يا أَبَتِ هذا تَأْوِيلُ رُءْيايَ مِنْ قَبْلُ . « 3 » « اين تعبير رؤياى پيشين من است كه پروردگارم آن را محقّق ساخت . » 5 . رَبِّ قَدْ آتَيْتَنِي مِنَ الْمُلْكِ وَ عَلَّمْتَنِي مِنْ تَأْوِيلِ الْأَحادِيثِ . « 4 » « پروردگارا تو اين سلطنت را به من دادى و تعبير حوادث رؤيا را به من آموختى . » 6 . نَبِّئْنا بِتَأْوِيلِهِ ، إِنَّا نَراكَ مِنَ الْمُحْسِنِينَ . « 5 » « ما را از تعبير آن خبر ده ترا از نيكوكاران مىبينيم . » 7 . لا يَأْتِيكُما طَعامٌ تُرْزَقانِهِ ، إِلَّا نَبَّأْتُكُما بِتَأْوِيلِهِ . « 6 » « طعام و روزى بشما نمىرسد مگر آنكه به تعبير آن خبر دادم . » 8 . وَ ادَّكَرَ بَعْدَ أُمَّةٍ ، أَنَا أُنَبِّئُكُمْ بِتَأْوِيلِهِ . « 7 » 9 . ذلِكَ تَأْوِيلُ ما لَمْ تَسْطِعْ عَلَيْهِ صَبْراً . « 8 » « اين است تعبير آن چيزى كه صبر آن را نداشتى . » 10 . ذلِكَ خَيْرٌ وَ أَحْسَنُ تَأْوِيلًا . « 9 » « اين امر صلاح ، و بهترين سرانجام است . » 11 . وَ زِنُوا بِالْقِسْطاسِ الْمُسْتَقِيمِ ذلِكَ خَيْرٌ وَ أَحْسَنُ تَأْوِيلًا . « 10 » « با ترازوى درست وزن كنيد ، كه اين بهترين ، و سرانجام آن نيكوتر است . » 12 . وَ ما يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ . « 11 » « تأويل واقعى آن را جز خدا نمىداند . . . . » 13 . يَوْمَ يَأْتِي تَأْوِيلُهُ ، يَقُولُ الَّذِينَ نَسُوهُ مِنْ قَبْلُ . « 12 » « روزى كه تأويل آن مىآيد آنان كه قبلا آن را فراموش كرده بودند گويند . » 14 . بَلْ كَذَّبُوا بِما لَمْ يُحِيطُوا بِعِلْمِهِ وَ لَمَّا يَأْتِهِمْ تَأْوِيلُهُ . « 13 » « چيزى را كه به علم آن نرسيده‌اند و از تأويل آن خبر ندارند دروغ شمرده‌اند . » 15 . فَيَتَّبِعُونَ ما تَشابَهَ مِنْهُ ابْتِغاءَ الْفِتْنَةِ ، وَ ابْتِغاءَ تَأْوِيلِهِ . « 14 » « آنان كه در دلهايشان خللى هست از اين كتاب آنچه را مبهم است و تأويل آن را جز خدا نمىداند در مسير طلب فتنه ، پيروى مىكنند . » امّا آن يك مورد كه كلمه تفسير در آن آمده است . لا يَأْتُونَكَ بِمَثَلٍ إِلَّا جِئْناكَ بِالْحَقِّ وَ أَحْسَنَ تَفْسِيراً « 15 » « و مثالى براى تو نياورند مگر آنكه حق را توضيح نيك‌تر و بيان روشن‌تر سوى تو مىآوريم . . . . » آياتى كه لفظ تأويل در آنها به كار رفته است از قبيل معنى مدلول لفظ نيست چنان كه روشن است در خوابهائى كه در سوره يوسف تأويل شده است هرگز لفظى كه خواب را شرح مىدهد به تأويل خواب دلالت لفظى ندارد و همچنين در قصّه موسى و خضر لفظ قصّه‌ها به تأويلى كه خضر براى موسى كرده است دلالت ندارد و همچنين در آيه توزين و قسطاس مستقيم و همچنين در ديگر آيات . . . ولى آيا خواب يك حقيقت خارجى نيست كه براى بيننده جلوه‌گر مىشود ؟ و آيا در قصّهء خضر

--> ( 1 ) سوره يوسف آيه 6 . ( 2 ) سوره يوسف آيه 21 . ( 3 ) سوره يوسف آيه 44 . ( 4 ) سوره يوسف آيه 101 . ( 5 ) سوره يوسف آيه 36 . ( 6 ) سوره يوسف آيه 36 . ( 7 ) سوره يوسف آيه 45 . ( 8 ) سوره كهف آيه 82 . ( 9 ) سوره اسراء آيه 35 . ( 10 ) سوره آل عمران آيه 7 . ( 11 ) سوره آل عمران آيه 7 . ( 12 ) سوره اعراف آيه 53 . ( 13 ) سوره يونس آيه 39 . ( 14 ) سوره آل عمران آيه 7 . ( 15 ) سوره فرقان آيه 33 .